กรอบการจัดการคุณภาพสถิติทางการ

 

     ด้วยบริบทของสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว มีรูปแบบที่หลากหลายและซับซ้อนมากขึ้น ผู้บริหารต่างต้องการข้อมูลสถิติที่มีความถูกต้องแม่นยำที่อยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง เพื่อให้แน่ใจได้ว่าการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจเป็นไปอย่างถูกต้องและโปร่งใส “คุณภาพของข้อมูลสถิติ” จึงเป็นสิ่งที่ผู้ใช้ต่างเรียกร้องและต้องการให้ผู้ผลิตสถิติทางการหันมาให้ความสำคัญ

     สำนักงานสถิติแห่งชาติ ในฐานะองค์กรผลิตสถิติที่เป็นโครงสร้างพื้นฐาน (Fundamental Statistics) และเป็นหน่วยงานกลางที่มีภารกิจในการบริหารจัดการระบบสถิติของประเทศให้เป็นเอกภาพ โดยมีกลไกการดำเนินงาน คือ การจัดทำแผนแม่บทสถิติ เพื่อกำหนดกรอบความรับผิดชอบของหน่วยสถิติในการจัดทำสถิติให้สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้ และเพื่อกำหนดมาตรฐานสถิติในการนำไปใช้เป็นแนวทางของการผลิตสถิติของหน่วยสถิติให้มีความถูกต้องตามหลักวิชาการ และสอดคล้องกับหลักมาตรฐานสากล โดยเฉพาะสถิติที่มีความสำคัญต่อการนำเสนอสถานการณ์ของประเทศ หรือเรียกว่า “สถิติทางการ” (Official Statistics) ซึ่งสถิติดังกล่าวต้องเป็นสถิติที่มีระบบการผลิตถูกต้องตามหลักการที่วางไว้อย่างเป็นระบบ และมีมาตรฐานคุณภาพที่กำหนด รวมถึงเป็นสถิติที่มีการผลิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลอ้างอิง (Reference) ที่มีความน่าเชื่อถือสูงสำหรับประเทศไทย  อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันยังขาดเครื่องมือในการจัดการคุณภาพของสถิติที่ผลิตขึ้นจากหน่วยงานต่างๆ ส่งผลให้การแลกเปลี่ยนและเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานและโครงการต่างๆ เกิดปัญหาด้านความเป็นเอกภาพและผู้ต้องการใช้สถิติไม่มีความมั่นใจเพียงพอต่อการนำสถิติดังกล่าวไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ซึ่งเป็นปัญหาอย่างมากสำหรับการบริหารจัดการระบบสถิติ และการตัดสินใจสำคัญระดับประเทศ

     สำนักงานสถิติแห่งชาติได้ตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นดังกล่าวในการผลักดันให้แผนแม่บทสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้จริงและสัมฤทธิ์ผลอย่างมีประสิทธิภาพ จึงได้ศึกษาและวางแนวทางในการจัดการคุณภาพสถิติทางการ เพื่อให้หน่วยงานที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับสถิติเกิดความเข้าใจในมาตรฐานคุณภาพที่ตรงกันระหว่างหน่วยงานสถิติ มีกรอบในการประเมินและพัฒนาคุณภาพ นอกจากนี้ยังจะทำให้เกิดการพัฒนาขีดความสามารถของหน่วยงานสถิติต่างๆ ในการจัดการและผลิตข้อมูลสถิติให้มีความถูกต้องตามหลักวิชาการ ครบถ้วน ทันสมัย และสามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ได้อย่างทั่วถึงและรวดเร็ว

     ในการนี้ สำนักงานสถิติแห่งชาติจึงจำเป็นที่จะต้องพัฒนาแนวทางการจัดการคุณภาพข้อมูลสถิติของภาครัฐให้ครอบคลุมสถิติทางการทั้ง ๒๑ สาขา พร้อมทั้งจัดทำคู่มือการประกันคุณภาพสถิติทางการ เพื่อให้การดำเนินการตามแผนแม่บทมีความสมบูรณ์ตามที่กำหนด ซึ่งจะเป็นฐานข้อมูลหลักประกอบการตัดสินใจและนำไปเป็นข้อมูลประกอบการวางแผนเพื่อพัฒนาระดับประเทศในด้านต่างๆ ต่อไป และเพื่อให้ประเทศมีสถิติที่มีมาตรฐานและคุณภาพ  และผู้ใช้เกิดความมั่นใจที่จะนำสถิติไปใช้ทั้งในการดำเนินงาน การวิเคราะห์ หรือเป็นองค์ความรู้ในการจัดทำนโยบายและแผน และใช้ประกอบการตัดสินใจเพื่อกำหนดทิศทางในการพัฒนาประเทศ ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนามาตรฐานการผลิตสถิติของประเทศสู่ความเป็นสากลตามหลักการพื้นฐานของสถิติทางการ (The Fundamental Principles of Official Statistics) ที่คณะกรรมาธิการสถิติแห่งสหประชาชาติให้การรับรอง โดยมีกรอบการจัดการคุณภาพสถิติทางการภายใต้แนวคิดการบริหารจัดการคุณภาพโดยรวม (Total Quality Management: TQM) คือ