หลักปฏิบัติเพื่อการจัดการคุณภาพสถิติทางการประเทศไทย

 

1. บทนำ

     สำนักงานสถิติแห่งชาติในฐานะที่เป็นหน่วยงานกลางของรัฐมีภารกิจในการบริหารจัดการระบบสถิติของประเทศให้เป็นเอกภาพ  โดยมีกลไกการดำเนินงานคือ การจัดทำแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทยพ.ศ. 2554 – 2558 เพื่อกำหนดกรอบความรับผิดชอบของหน่วยสถิติในการจัดทำสถิติให้สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้และเพื่อกำหนดมาตรฐานในการนำไปใช้เป็นแนวทางของการผลิตสถิติของหน่วยสถิติให้มีความถูกต้องตามหลักวิชาการ และสอดคล้องกับหลักมาตรฐานสากล โดยเฉพาะสถิติที่มีความสำคัญต่อการนำเสนอสถานการณ์ของประเทศ หรือเรียกว่า “สถิติทางการ” (Official Statistics) ซึ่งสถิติดังกล่าวต้องเป็นสถิติที่มีระบบการผลิตถูกต้องตามหลักการที่วางไว้อย่างเป็นระบบ และมีมาตรฐานคุณภาพที่กำหนด รวมถึงเป็นสถิติที่มีการผลิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลอ้างอิง (Reference) ที่มีความน่าเชื่อถือสูงสำหรับประเทศไทย

     เพื่อให้การผลิตสถิติทางการของประเทศเป็นไปคุณสมบัติดังกล่าวข้างต้น สำนักงานสถิติแห่งชาติจึงได้จัดทำแผนพัฒนาการจัดการคุณภาพสถิติทางการซึ่งมีวิสัยทัศน์และพันธกิจของการพัฒนาคุณภาพสถิติทางการ ที่ว่า

 

     วิสัยทัศน์

      “ประเทศไทยมีการจัดการคุณภาพสถิติทางการที่เป็นรูปธรรมซึ่งทุกภาคส่วนร่วมกันจัดทำเพื่อให้เกิดสถิติทางการที่มีคุณภาพสำหรับใช้ในการพัฒนาประเทศ”

 

     พันธกิจ   

            -  บริหารจัดการคุณภาพสถิติทางการของประเทศ

            -  ส่งเสริมให้มีการประเมินคุณภาพสถิติทางการอย่างยั่งยืน

            -  ส่งเสริมการจัดการคุณภาพสถิติทางการ  

 

     เพื่อให้บรรลุตามวิสัยทัศน์และพันธกิจที่กำหนดขึ้นนั้น สำนักงานสถิติแห่งชาติจึงได้กำหนดหลักปฏิบัติสำหรับการจัดการคุณภาพการผลิตสถิติทางการ  เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการด้านคุณภาพข้อมูลทุกประเภท เช่น ข้อมูลจากการสำมะโน/สำรวจ ข้อมูลจากการบริหารงาน เป็นต้น ตลอดทั้งกระบวนการนับแต่ขั้นตอนแรกของการจัดทำ การออกแบบชุดข้อมูล และการออกแบบระบบที่คำนึงถึงเรื่องคุณภาพข้อมูลเข้าไปตั้งแต่ต้น การประมวลผลข้อมูลจนสิ้นสุดกระบวนการ รวมไปถึงการเผยแพร่แลกเปลี่ยนข้อมูลเหล่านั้นในรูปแบบต่างๆ ตามความต้องการใช้งาน โดยเชื่อมั่นว่า การนำหลักปฏิบัติสำหรับการจัดการคุณภาพการผลิตสถิติทางการมาใช้จะส่งผลให้ข้อมูลมีคุณภาพ อันจะส่งผลต่อเนื่องไปยังการนำข้อมูลไปใช้ ซึ่งส่งผลต่อความเชื่อมั่นของผู้ใช้ข้อมูลในทุกภาคส่วนต่อเนื่องกันไป

 

2. หลักปฏิบัติเพื่อการจัดการคุณภาพสถิติทางการประเทศไทย

     หลักปฏิบัติเพื่อการจัดการคุณภาพสถิติทางการ มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแนวทางให้กับหน่วยสถิติต่างๆ ในการพัฒนาการผลิต การเผยแพร่ และการให้บริการสถิติทางการอย่างมีคุณภาพ เพื่อให้มีความน่าเชื่อถือและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ผู้ใช้บริการ  โดยหลักปฏิบัตินี้ประกอบด้วย 9 ประการ และชุดตัวชี้วัดในแต่ละหลักปฏิบัติ ดังนี้

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 1     ความเป็นอิสระและความเป็นมืออาชีพ (Professional and Independence)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 2     การเก็บรักษาความลับของข้อมูล(StatisticalConfidentiality)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 3     ความถูกต้องของระเบียบวิธีทางสถิติ(Sound Methodology)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 4     กระบวนการสถิติที่เหมาะสม (Appropriate Statistical Procedures)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 5     ความสอดคล้องกับความต้องการ (Relevance)     

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 6     ความถูกต้องแม่นยำและเชื่อถือได้ (Accuracy and Reliability)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 7     ความเหมาะสมของเวลาและการตรงต่อเวลา (Timely and Punctuality)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 8     ความสอดคล้องและเปรียบเทียบกันได้ (Coherence and Comparability)

                             หลักปฏิบัติข้อที่ 9     การเข้าถึงข้อมูลได้ง่าย (Accessibility)

 

หลักปฏิบัติข้อที่ 1  ความเป็นอิสระและความเป็นมืออาชีพ (Professional and Independence)

       การดำเนินงานของหน่วยสถิติต้องเป็นอิสระจากหน่วยงานนโยบาย หน่วยงานหรือคณะกรรมการบริหารหรือกำกับดูแลของภาครัฐ ตลอดจนองค์กรอิสระต่างๆ ในภาคเอกชนอีกทั้งหน่วยสถิติควรมีการผลิตสถิติทางการอย่างมืออาชีพ เพื่อรับรองความน่าเชื่อถือในระดับสากล

ตัวชี้วัดของหลักปฏิบัติข้อที่ 1

ตัวชี้วัดที่ 1.1  มีหน่วยสถิติที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบผลิตรายการสถิติโดยตรง เช่น แผนก/กอง ในระดับกรมหรือกระทรวง

ตัวชี้วัดที่ 1.2  หน่วยสถิติมีความสัมพันธ์อันดีกับหน่วยสถิติอื่นๆ และผู้ใช้สถิติทางการ

ตัวชี้วัดที่ 1.3  หน่วยสถิติเป็นหน่วยผลิตที่มีอิสระในการผลิต พัฒนาและเผยแพร่งานสถิติ

ตัวชี้วัดที่ 1.4  หน่วยสถิติมีบุคลากรด้านสถิติที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญในกระบวนการผลิตสถิติทางการ (การเก็บรวบรวม ประมวลผล และวิเคราะห์ข้อมูล รวมทั้งสร้างสารสนเทศทางสถิติ)  และสามารถนำสถิติทางการไปใช้ประโยชน์

ตัวชี้วัดที่ 1.5  หน่วยสถิติมีแนวปฏิบัติทางจริยธรรมหรือจรรยาบรรณวิชาชีพในการผลิตข้อมูลและสารสนเทศทางสถิติ